بانک و بانکداری در ایران

بانک و بانکداری در ایران

فعالیت اولین بانک و بانکداری در ایران از قرون وسطی تا اوایل قرن نوزدهم منحصر به فعالیت های صرافی بود .

صرافی های بزرگ در ایران در مراکز تجاری عمده مانند : تبریز ، تهران ، اصفهان و . . . آن دوره وجود داشتند .

به دلیل عدم وجود بانکهای دولتی و خارجی ، نقل و انقال وجوه در داخل یا در خارج توسط صرافان انجام می گرفت .

 

اولین بانک در ایران

اولین بانک که در ایران تأسیس شد شعبه یک بانک انگلیسی بود که مرکز آن در لندن بود .

این بانک ، بانک جدید شرقی نامگذاری و اولین شعبه این بانک در سال ۱۲۶۶ در تهران ایجاد شد

و بعد در شهرهای دیگر نیز شعبات این بانک دایر گردید .

در سال ۱۲۶۹ هجری شمسی این بانک دارائیهای خود را به بانک شاهی که یک بانک انگلیسی بود واگذار کرد

و بانک شاهی جانشین بانک جدید شرقی شد .

 

بانک شاهی ایران

در سال ۱۲۶۷ هـ ش رویتر انگلیسی بانک شاهی را در ایران تأسیس کرد .

این بانک به موجب حق امتیازی بود که ناصرالدین شاه به رویتر برای مدت ۶۰ سال فعالیت بانکی و انحصار انتشار اسکناس به او داده بود .

مقر اصلی بانک در لندن و تابع مقررات انگلیس بود .

بانک شاهی فعالیت خود را در در سال ۱۲۶۹ آغاز کرد و اولین اسکناس بانکی را در ایران منتشر نمود.

این بانک تا سال ۱۳۲۷ (پایان قرارداد ۶۰ ساله) به ارائه خدمات بانکی مشغول بود

و بعد تا سال ۱۳۳۱ نیز بدون مجوز تحت نام بانک انگلیس در ایران و خاورمیانه به کار خود ادامه می داد .

 

بانک استقراضی ایران

این بانک در سال ۱۲۷۰ هـ ش که توسط یکی از اتباع روسی امتیاز فعالیت ۷۵ ساله از ناصرالدین شاه گرفته بود شروع به فعالیت کرد .

این بانک فعالیت خود را اکثرا در شمال کشور ادامه داد

در ادامه بخوایند :  تفاوت ساتنا و پایا

ولی نتوانست سپرده قابل توجهی جمع آوری کند

و در نهایت در سال ۱۳۱۳ در بانک کشاورزی ادغام شد .

 

بانک عثمانی

یک بانک انگلیسی بود که با سرمایه مشترک انگلیس و فرانسه در ترکیه امروزی تأسیس شد

و در سال ۱۳۰۱ هـ ش در تهران و شهرهای غربی ایران شعبه هایی تأسیس نمود .

 

بانک ایران و روس

در سال ۱۳۰۳ از سوی اتحاد جماهیر شوروی سابق و به منظور تسهیل مبادلات بازرگانی در کشور تأسیس شد .

مرکز قانونی آن در تهران بود و فعالیت های آن بر اساس قوانین بانکی ایران صورت می گرفت

 

بانک های ایرانی

فکر تأسیس یک بانک با سرمایه و مدیریت ایرانی اولین بار توسط حاج محمد حسین امین الضرب ،

۱۰ سال قبل از تأسیس بانک شاهی به ناصرالدین شاه ارائه شد اما شاه موافقت نکرد .

 

اولین بانک ایرانی

اولین بانک ایرانی در سال ۱۳۰۵ هـ ش به نام بانک پهلوی قشون از محل بازنشستگی نظامیان به وجود آمد و بعد نام آن به بانک سپه تغییر کرد .

در سال ۱۳۰۵ هـ ش از محل صندوق بازنشستگی ، مؤسسه رهنی ایران تأسیس شد که تحت نظارت وزارت دارائی فعالیت می کرد و در مقابل اخذ وثیقه به افراد ، وام کم بهره می داد .

این مؤسسه پس از تأسیس بانک ملی ایران جزئی از این بانک شد

و در سال ۱۳۱۸ که بانک رهنی به وجود آمد به بانک کارگشایی تغییر نام داد .

 

بانک ملی ایران

قانون اجازه تأسیس این بانک در ۰۴/۰۲/۱۳۰۶ توسط مجلس شورای اسلامی تصویب شد .

سرمایه اولیه بانک ۱۵ میلیون تومان در نظر گرفته شد ولی در سال ۱۳۰۷ فعالیت خود را با دو میلیون تومان آغاز نموده

و علاوه بر مسؤلیت نگهداری حساب های دولت ، حق انتشار پول نیز در سال ۱۳۱۱ به این بانک واگذار گردید .

این بانک تا قبل از سال ۱۳۳۵ هـ ش کلیه وظایف بانک مرکزی را نیز بر عهده داشت .

در ادامه بخوایند :  ضوابط ورود و خروج ارز مسافری

اما پس از تأسیس بانک مرکزی ، وظایف مربوط به کنترل و نظارت بانکها و انتشار اسکناس به بانک مرکزی واگذار گردید .

بانک ملی ایران از همان ابتدای تأسیس ، شکل سهامی داشت .

 

ایجاد بانک های خصوصی در ایران

تا قبل از جنگ جهانی فعالیت های بانکی در دست بانک های ملی و سپه و بانک های خارجی بود و هیچ بانک خصوصی تأسیس نشده بود .

اولین بانک خصوصی به نام بانک بازرگانی ایران در سال ۱۳۲۸ هـ ش تأسیس شد .

علاوه بر آن بانک اقتصادی ایران نیز در سال ۱۳۳۸ هـ ش تأسیس شد ولی در سال ۱۳۴۱ منحل شد .

در سال ۱۳۳۸ بانک ایران و غرب نیز تأسیس شد که در سال ۱۳۴۳ هـ ش به بانک اعتبارات تعاونی توزیع تغییر نام داد .

از سال ۱۳۵۱ تا سال ۱۳۵۷ ، ۱۰ بانک دیگر نیز در ایران تأسیس شد و تعداد شعبات بانکها در سال ۱۳۵۷ به ۸۳۵۰ شعبه رسید .

 

بانک مرکزی ایران

در سال ۱۳۳۹ ، بانک مرکزی ایران با سرمایه ۳۶۰۰ میلیون ریال ، از محل تفاوت ارزیابی پشتوانه اسکناس تأسیس شد

و فعالیت های نظارتی و غیر انتفاعی بانک ملی ایران مانند انتشار اسکناس ، بانکدای دولت و امور مربوط به سیاست های پولی کشور به این بانک واگذار گردید.

 

قوانین بانکداری ایران

اولین قانون بانکی ایران در سال ۱۳۴۳ هـ ش به تصویب کمیسون های مشترک مجلس شورای اسلامی و مجلس سنا رسید

ولی در سال ۱۳۳۹ قانون دیگری که جامع تر از قانون اولیه بود به نام «قانون پولی و بانکی کشور» به تصویب مجلس رسید .

همچنین در سال ۱۳۵۱ قانون جدید تصویب شد که فعلا نیز بعضی از بخش های آن در نظام بانکی کشور اجرا می گردد .

در ادامه بخوایند :  اطلاعیه بانک مرکزی در مورد نرخ ارز

 

نظام بانکی بعد از انقلاب اسلامی

در خرداد ۱۳۵۸ شورای انقلاب ، لایحه «ملی شدن بانکها و مؤسسات ملی» را تصویب کرد

و در این لایحه تعداد بانکها ، شرکتهای پس انداز و شرکت های سرمایه گذاری مشخص شد .

در هفتم مهر ماه ۱۳۵۸ لایحه قانونی (اداره امور بانکها) به تصویب شورای انقلاب رسید

که در این لایحه ارکان بانکها به شرح زیر مشخص شدند :

  1. مجمع عمومی بانکها : از ۹ عنصر تشکیل می شود که دربین آنها
    وزیران امور اقتصادی ، بازرگانی ، کشاورزی ، صنایع و ریاست سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور حضور دارند .
    ریاست این مجمع به عهده وزیر امور اقتصادی و ادرائی و در غیاب آن بر عهده وزیر بازرگانی است .
  2. شورای عالی بانکها : از ۱۰ عنصر تشکیل شده بود که نمایندگان وزارتخانه های متفاوت در آن حضور داشتند و ریاست این شورا با رئیس کل بانک مرکزی می باشد .
  3. هیئت مدیره هر بانک : تعداد اعضای هیئت مدیره بر اساس اساسنامه هر بانک مختلف است و مدیر عامل بالاترین مقام اجرائی و ادارای آن به شمار می رود .
  4. مدیر عامل هر بانک
  5. بازرسان قانونی هر بانک

 

ادغام بانکها

در ماده هفدهم لایحه قانونی اداره امور بانکها ، ادغام بانکها پیش بنی شده بود .

با توجه به این ماده ، پس از ملی شدن بانکها ،

به دلایل زیر مسئله ادغام بانکها مورد توجه آن قرار گرفت :
  • بالا رفتن هزینه های پرسنلی و ادرای
  • اتلاف منابع مالی و نیروی انسانی
  • افزایش نامعقول نرخ سود گروهی از بانکها
  • کسر منابع مالی گروهی از بانکها
  • بروز مشکلاتی در اجرای صحیح سیاست های پولی و اعتباری به علت تعداد واحد های اجرا کننده سیاست ها .

 

حسابداری نمیتواند خیلی پیچیده و مبهم باشد، بلکه کلیه روشها و اصول آن باید کاملاً علمی، قابل درک و همگام با رشد صنعت و مردم باشد.

مشاهده کانال تلگرام

اگر می‌خواهید از آخرین و محبوب‌ترین مقالات ما در ایمیل خود مطلع شوید، همین الان ایمیل خود را در کادر زیر وارد کنید

تعداد علاقه‌مندانی که تاکنون عضو خبرنامه ما شده‌اند

۷۳۰

مقاله های مرتبط :

دیدگاه خود را بیان کنید :

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *