مباحثی که در این مقاله به آن خواهیم پرداخت در مورد صورت حساب بانک ، صورت مغایرت بانکی و نحوه ثبت های حسابداری و رفتار با این رویدادها است .

پس اگر به این مبحث علاقه مندید تا پایان با ما همراه باشید !

امن ترین مکان برای نگهداری وجوه نقدی یک شرکت و یا مؤسسه، بانک است؛

بانک انواع روش های مختلف سپرده گذاری را به مشتریان معرفی می نماید.

 

رایج ترین انواع سپرده گذاری عبارت است از :

  1. سپرده پس انداز قرض الحسنه
  2. سپرده مدت دار
  3. سپرده قرض الحسنه جاری

 

در دو نوع سپرده گذاری پس انداز قرض الحسنه و سپرده مدت دار،

فرد صاحب حساب جهت امور بانکی (واریز به حساب و برداشت از حساب)

باید شخصاً با در دست داشتن مدارک مورد نیاز (اصل دفترچه یا کارت بانکی و کارت شناسایی ملی) به بانک مراجعه نماید.

ولی شرکت ها و مؤسسات با استفاده از نوع سپرده قرض الحسنه جاری با افتتاح حساب جاری،

یک دسته چک دریافت نموده و برای واریز وجوه به حساب مؤسسه از فیش های نقدی استفاده می نمایند.

این واریز از کلیه شعب بانکی در سراسر کشور و توسط هر شخصی امکان پذیر است.

 

برای برداشت از حساب کافی است که یک فقره چک در وجه فرد ذینفع صادر و به وی تسلیم نمایند؛ و این چک نیز از طریق شبکه بانکی سراسر کشور قابل وصول است.

 

[alert type=”success”] بهترین نوع حساب برای سازمان ها و مؤسسات سپرده قرض الحسنه جاری است. [/alert]

پیگیری تراکنش های صورت حساب بانک

با هر عمل پرداخت وجه به بانک که به آن واریز به بانک گفته می شود

و صدور چک و دریافت وجه آن از بانک که به آن برداشت گفته می شود، تراکنش هایی صورت می پذیرد.

مؤسسه برای کنترل و پیگیری وضعیت نقدینگی خود نزد بانک یا بانک ها نیاز به بررسی حساب نزد بانک را دارد

و برای انجام این عمل بانک ها به صورت روزانه، هفتگی، ماهانه

و یا هر زمانی که مشتریان درخواست کتبی مبنی بر ارسال صورت حساب را ارائه نمایند،

اقدام به تنظیم و چاپ و تحویل صورت حساب به آنان می نماید.

فعالیت صورت حساب بانک ، عملیات حساب جاری مشتری نزد بانک را در یک بازه زمانی معین (از تاریخ…… تا تاریخ……….) گزارش می کند.

و این گزارش در اکثر بانک ها تقریباً به شکل فرم زیر است:

 

 

 

لازم به ذکر است که بانک ها نسبت به مبالغی که اشخاص نزد آنان به امانت می گذارند ،

به ازای مبالغ دریافت شده حساب مشتری را بستانکار نموده

و بدیهی است که هرگاه مشتری چک صادر و یا به روش های مختلف از حساب خود برداشت نماید،

بانک به ازای مبلغ چک،پرداخت انجام داده و حساب مشتری را بدهکار می نماید.

 

مانده حساب مشتری نزد بانک همواره دارای یک مانده بستانکار است.

بانک به غیر از واریز نقدی توسط مشتریان ممکن است این حساب را به صورت های دیگری هم بستانکار نماید،

که در این صورت بانک ها مکلف به تنظیم فرمی به نام فرم اعلامیه بستانکار بوده

و الزاماً یک نسخه از این فرم باید برای مشتری ارسال گردد.

 

نمونه فرم اعلامیه بستانکار به صورت زیر است :

 

 

چنانچه بانک به غیر از مبلغ چک های صادره توسط مشتری،

به موجب مدارکی، وجوهی از حساب مشتری برداشت نماید،

در این صورت بانک مکلف به تنظیم فرمی به نام فرم اعلامیه بدهکار بوده

و الزاماً یک نسخه از این فرم باید برای مشتری ارسال گردد.

 

نمونه فرم اعلامیه بدهکار بانکی به صورت زیر است:

 

لازم به تذکر است با استفاده از شیوه های نوین بانکی و اینترنت بانک،

مؤسسات می توانند در هر بازه زمانی که مورد نیاز باشد،

صورت حساب بانک را به صورت اینترنتی دریافت نمایند و دیگر نیازی به مراجعه به شعبه بانک وجود ندارد.

مگر در مواردی که صورت حساب باید به مراجع قانونی ارائه و توسط بانک تأیید شود.

حسابدار باید در خصوص نحوه ثبت اعلامیه های بدهکار و یا بستانکار کنجکاوی حرفه ای داشته

و با باور داشتن توانمندی های خود، خویشتن را ملزم به مسئولیت پذیری در رعایت استانداردهای تنظیم صورت مغایرت بانکی نماید.

 

نمونه صورت حساب بانک مشتری

مؤسسه تجاری ایرانیان درخواست صورت حساب برای

حساب جاری شماره ۱۲۰۰ را از تاریخ ۱۳۹۴/۰۷/۰۱ الی ۱۳۹۴/۰۷/۳۰

به بانک ملی ایران شعبه پیروزی ارسال نموده و صورت حسابی به شرح زیر دریافت نموده است :

 

 

تهیه ریز صورت حساب بانک

در مباحث قبل با مفهوم حساب و دارایی و ماهیت انواع حساب ها آشنا شدیم

و آموختیم که حساب بانک یکی از مهم ترین انواع دارایی های یک مؤسسه است.

با استفاده از این مطالب حساب بانک در دفتر کل و دفتر معین بانک ها را جهت مهارت بیشتر بررسی می نماییم.

 

ساده ترین روش نمایش یک حساب در آموزش حسابداری استفاده از حساب به شکل (T) است.

ولی در مؤسسات از دفتر کل و دفتر معین به صورت چاپی استفاده می گردد .

شکل عمومی دفتر کل به صورت زیر است:

 

 

 

یادآوری این نکته ضروری است که هرگاه وجوهی به حساب بانک واریز گردد این حساب بدهکار شده

و هر گاه با صدور چک و هر نوع دستور پرداخت مبالغی از این حساب کسر گردد این حساب بستانکار می شود.

 

مانده حساب بانک در دفاتر مؤسسات و شرکت ها همواره بدهکار است.

 

دلیل استفاده از دفتر معین

دفتر معین در مؤسسات برای این منظور به کار برده می شود که چنانچه یک مؤسسه در چند بانک مختلف حساب داشته باشد

در ادامه بخوایند :  اجاره سرمایه ای چیست ؟

برای تمامی آن حساب های بانک در دفتر کل فقط یک حساب بانک نگهداری می شود.

تا عملکرد و مانده کل حساب های بانکی مؤسسه را به صورت یکجا نمایش دهد.

اگر بخواهیم ریز عملیات هر یک از حساب های بانکی مختلف را جداگانه بررسی نماییم

برای هر یک از آن حساب ها در دفتر معین یک حساب جداگانه نگهداری می نماییم.

شکل عمومی آن به صورت زیر است :

 

 

چنانچه جمع مبالغ بدهکار و بستانکار و مانده تمام حساب های معین بانک را به دست بیاوریم الزاماً باید با جمع مبلغ بدهکار و بستانکار و مانده دفترکل حساب بانک یکسان باشد.

 

با توجه به دفترکل (معین) حساب بانک مؤسسه و صورت حساب ارسالی بانک باید رویدادهای ثبت شده را با یکدیگر مطابقت دهیم

به این صورت که با توجه به شماره مدرک «توجه کنید شماره مدرک نه تاریخ» اگر رقمی در دفتر کل (معین) بدهکار باشد

با همان شماره مدرک یا سند باید در صورت حساب ارسالی بانک بستانکار باشد؛

در صورت تطابق در کنار هر دو علامت تیک را قرار می دهیم

و در صورت عدم تطابق دور هر دو عدد در دفتر کل (معین) و صورت حساب ارسالی بانک یک خط بسته (دایره) می کشیم، تا مورد بررسی بیشتر قرار بگیرد.

به همین ترتیب اگر رقمی در دفتر کل (معین) بستانکار باشد و با همان شماره مدرک یا سند باید در صورت حساب ارسالی بانک بدهکار باشد؛

در صورت تطابق در کنار هر دو علامت تیک قرار می دهیم

و در صورت عدم تطابق دور آن یک خط بسته (دایره) می کشیم.

 

 

تعیین اقلام بسته و باز صورت حساب بانک و دفاتر

اگر شماره مدرک و مبالغ اقلام بدهکار دفتر کل (معین) حساب بانک با اقلام بستانکار صورت حساب بانک تطابق داشته باشد؛

و اقلام بستانکار دفتر کل(معین) حساب بانک با اقلام بدهکار صورت حساب بانک نیز مطابقت نماید

کنار هر دو علامت تیک قرار داده و به آنها اقلام بسته گفته می شود.

که نشانگر درست عمل شدن آن رویداد در دفاتر مؤسسه و بانک است و مورد تأیید قرار گرفته است.

اگر شماره مدرک و مبلغ اقلام در دفتر کل (معین) حساب بانک با صورت حساب بانک یکنواخت نباشد ;

و یا اقلامی در دفتر کل (معین) سر فصل حساب بانک باشد ولی در صورت حساب بانک درج نشده باشد و برعکس؛

به این گونه موارد، اقلام باز گفته می شود و باید به طور دقیق مورد بررسی قرار گرفته و دلیل باز بودن آن مشخص شود .

و تعیین گردد این اختلاف از سوی مؤسسه می باشد یا از طرف بانک، تا آن را اصلاح نمود.

 

مبالغی را که یکی از طرفین (مؤسسه یا بانک) در دفاتر خود ثبت نموده ولی طرف دیگر، آن را تا تاریخ معینی ثبت نکرده باشد، اقلام باز می نامند.

چنانچه حسابدار مؤسسه ، رویدادهای مالی را در دفاتر مؤسسه (تا زمان مشخصی) ثبت نموده

ولی بانک آن رویدادها را به هر علتی تا آن زمان، در دفاتر مؤسسه ثبت نکرده باشد،

به این گونه اقلام که دور آن خط بسته (دایره) کشیده ایم، اقلام باز می گویند.

به مبالغی که مؤسسه (شرکت) آنها را در دفاتر مؤسسه ثبت کرده ولی در دفاتر بانک ثبت نشده است اقلام باز دفاتر می گویند.

چنانچه بانک رویدادهای مالی را در دفاتر خود (تا زمان مشخصی) ثبت نموده

ولی حسابدار مؤسسه آن رویدادها را تا آن زمان معین در دفاتر خود ثبت نکرده باشد،

به این گونه اقلامی که دور آن خط بسته (دایره) کشیده ایم، اقلام باز صورتحساب بانک می گویند.

به مبالغی که بانک آنها را در دفاتر خود ثبت کرده ولی در دفاتر مؤسسه (شرکت) ثبت نشده است اقلام باز صورت حساب می گویند.

 

 

 

تنظیم صورت مغایرت بانکی

این سؤال پیش می آید که مغایرت بانکی یعنی چه و به چه دلیلی به وجود می آید؟

آیا در تمام شرکت ها و مؤسسات وجود دارد؟

به نظر شما چه پاسخی می توان به این سؤال داد؟

مغایرت یعنی (غیر هم بودن) اختلاف داشتن بین دو عامل

و مغایرت بانکی یعنی بین مانده دفتر کل (معین) حساب بانک با

صورت حساب اخذ شده از بانک در یک محدوده زمانی مشخص اختلاف وجود داشته باشد

و با یکدیگر تطبیق نداشته باشد.

اینک این پرسش به وجود می آید که :

  • چه باید کرد؟
  • آیا مانده حساب بانک در دفتر کل (معین) صحیح است؟
  • آیا مانده صورت حساب اخذ شده از بانک صحیح است؟
  • مانده واقعی موجودی بانک که می توان پرداخت های مؤسسه را با آن انجام داد چه مبلغی است؟
  • آیا حسابدار مؤسسه در ثبت رویدادهای مالی اشتباه کرده است؟
  • آیا حسابدار بانک در ثبت رویداد های مالی اشتباه کرده است؟
  • چرا بین مانده دفتر کل (معین) حساب بانک با مانده صورت حساب اخذ شده از بانک اختلاف وجود دارد؟

 

وظیفه اصلی کمک حسابدار ، تهیه صورت مغایرت بانکی و پاسخ به سؤالات فوق است.

مهمترین دلایل بروز مغایرت بین مانده حساب بانک در دفاتر مؤسسه با مانده صورت حساب بانک عبارت اند از :

  • عدم ارائه چک صادره توسط ذی نفع به بانک تا تاریخ اخذ صورت حساب از بانک
  • وصول وجه چک یا سفته ارائه شده به بانک و عدم ارسال اعلامیه بستانکار توسط بانک
  • برداشت مبالغی به عنوان کارمزد و یا سایر دلایل از حساب مؤسسه توسط بانک و عدم ارسال اعلامیه بدهکار
  • واریز وجه نقد به حساب جاری مؤسسه در پایان وقت اداری توسط مؤسسه و عدم درج آن در صورت حساب دریافتی از بانک
  • اشتباه در واریز و یا برداشت وجه از حساب مؤسسه توسط بانک
  • اشتباه در ثبت ارقام فیش های واریزی و چک های صادره توسط حسابدار مؤسسه
در ادامه بخوایند :  مفهوم موجودی مواد و کالا

با فراهم شدن مقدمات کار، یعنی اخذ صورت حساب از بانک در محدوده زمانی خاص و کنترل دفتر کل (معین)

حساب بانک برای همان محدوده زمانی و مطابقت دادن این دو با یکدیگر و تعیین اقلام باز می توانیم مرحله پایانی یعنی تنظیم صورت مغایرت بانکی را انجام دهیم.

 

انواع روش های تنظیم صورت مغایرت بانکی

۱- روش رسیدن به مانده واقعی

این روش تنها شیوه مورد قبول مطابق استاندارد های حسابداری، منطقی ترین حالت تنظیم صورت مغایرت بانکی است.

تشخیص اینکه مانده حساب بانک در دفاتر مؤسسه صحیح است یا مانده حساب بانک طبق صورت حساب ارسالی از بانک،

امکان پذیر نیست و به طور دقیق نمی توان درباره مانده حساب بانک اعلام نظر کرد.

پس به طور هم زمان به بررسی هر دو مانده می پردازیم.

در پایان مانده هر دو ؛ باید یکنواخت و همسان گردد که به آن مانده واقعی یعنی مانده قابل دسترسی گفته می شود.

بنابراین به طریق زیر عمل می نماییم :

 

 

 

۱- منظور از اقلام باز بستانکار صورت حساب بانک

مبالغی است که بانک به حساب مؤسسه واریز نموده ولی به دلیل نرسیدن اعلامیه بستانکار آن به مؤسسه در دفاتر عمل نشده است .

مانند وصول وجه چک و سفته واگذار شده به بانک و واریزی مشتریان که فیش آن به مؤسسه ارائه نشده باشد.

 

۲- منظور از اقلام باز بدهکار صورت حساب بانک

مبالغی است که بانک از حساب مؤسسه کسر نموده و به هر دلیلی اعلامیه بدهکار آن به مؤسسه نرسیده و در دفاتر عمل نشده است .

مانند کارمزد های بانکی و برداشت های بانک بر اساس حکم مراجع قضایی و بازداشت نامه های حساب های بانکی توسط سازمان تأمین اجتماعی.

 

۳- منظور از اقلام باز بدهکار دفاتر

مبالغی است که مؤسسه به عنوان واریزی به حساب در دفاتر مؤسسه، ثبت کرده ولی به دلایل مختلف

مانند پایان وقت اداری، در دفاتر شعبه بانک اعمال نشده و روز بعد ثبت می گردد

که به این موارد؛ واریزی پایان وقت اداری یا وجوه بین راهی گفته می شود.

 

۴- منظور از اقلام باز بستانکار دفاتر

به طور معمول چک های صادره از طرف مؤسسه است که به محض صدور آن چک ها در دفاتر مؤسسه حساب بانک بستانکار می گردد

ولی تا زمانی که این گونه چک ها توسط ذی نفع چک جهت وصول به بانک ارائه نگردد،

در بانک پرداخت و ثبتی به عمل نمی آید و در اصطلاح به این گونه چک ها، چک بین راهی یا چک معوق گفته می شود.

 

۵- منظور از اشتباهات

مواردی است که شماره مدرک صحیح است

و در یکی از دفاتر مؤسسه یا بانک به طور درست عمل شده است

ولی در دفتر دیگر ثبت آن به صورت صحیح انجام نگردیده است.

حسابدار باید کنترل های لازم را انجام دهد، تا مشخص شود اشتباه از ناحیه کدام طرف است

و در این گونه موارد مبالغ را از هم کسر نموده و مابه التفاوت را در محل صحیح یادداشت می نماییم.

 

۲- روش رسیدن از یک مانده به مانده دیگر

این روش یکی دیگر از حالات تنظیم صورت مغایرت بانکی است و بیشتر برای کنترل صحت عملکرد اقلام باز به دست آمده استفاده می شود؛

زیرا این روش به مانده واقعی و در دسترس منتهی نشده و فقط ابزار کنترلی می باشد و به طریق زیر انجام می گردد:

الف- رسیدن از مانده دفاتر مؤسسه به مانده صورت حساب بانک :

برای این منظور ابتدا مانده طبق دفاتر مؤسسه را درج و طی مراحل زیر به مانده طبق صورت حساب بانک که برای ما ارسال کرده ،می رسیم :

 

 

 

ب- رسیدن از مانده طبق صورت حساب ارسالی بانک به مانده طبق دفاتر:

برای این منظور ابتدا مانده طبق صورت حساب ارسالی از بانک را نوشته و طی مراحل زیر به مانده طبق دفاتر مؤسسه می رسیم :

 

 

 

ثبت اسناد اصلاحی طبق صورت مغایرت بانکی

حال که با تنظیم صورت مغایرت بانکی، مانده واقعی حساب بانک را شناسایی و محاسبه کردیم باید اختلاف موجود بین مانده دفاتر مؤسسه را با مانده واقعی رفع نماییم.

برای این کار با انجام ثبت های اصلاحی حساب بانک را برحسب موارد به دست آمده افزایش یا کاهش داده،

تا مانده حساب بانک اصلاح گردد. برای افزایش حساب بانک به طریق زیر عمل می نماییم:

 

 

 

و در مواردی که حساب بانک باید کاهش یابد به طریق زیر عمل می نماییم :

 

 

 

در مورد اختلاف موجود بین مانده صورت حساب ارسالی بانک و مانده واقعی به ترتیب زیر عمل می نماییم :

۱- اگر واریزی پایان وقت (سپرده بین راهی) وجود داشته باشد،

نیازی به اطلاع رسانی به بانک نمی باشد زیرا به صورت خودکار در مدت یک الی دو روز درسیستم بانکی ثبت انجام می شود.

 

۲- اگر چک هایی وجود داشته باشد که حسابدار مؤسسه در بستانکار حساب بانک از موجودی مؤسسه کسر نموده

ولی در بدهکار صورت حساب عمل نشده (چک های بین راهی – چک های معوق) نیازی به اطلاع رسانی به بانک نمی باشد

زیرا به محض ارائه چک توسط ذی نفع به بانک از حساب بانک کسر می گردد.

 

۳- اگر به غیر از دو مورد گفته شده در بالا توسط بانک از حساب مؤسسه مبالغ اشتباه، برداشت یا واریز گردد،

با ارسال نامه کتبی به بانک پیگیر رفع مشکل می شویم.